VONK - VDAB Op Nieuwe koers

door Hilde Baerten

De pilot bij VDAB Tongeren kadert in een cultuurtraject dat in 2008 geïnitieerd werd. Aanleiding voor het cultuurtraject waren de resultaten van een cultuuronderzoek 2007 waaruit bleek dat de VDAB een sterke regel- en doelgericht organisatiecultuur heeft en minder sterk is in innovatie en ondersteuning. Projecten ‘coachend leidinggeven' en ‘teamwerking' werden daarop in alle geledingen VDAB door dienst Kwaliteit geïnitieerd als hefbomen voor cultuurverandering.

Wat vooraf ging

Het ‘Red Monkey Innovation Management'-model van Jef Staes bood VDAB bijkomend inspiratie rond cultuurinnovatie, businessinnovatie. VDAB Tongeren werd gevraagd als experimentele regio en begin 2008 kreeg het STORM-project (Samen-werken aan TOngerse Red Monkeys) vorm. We investeerden sterk op cultuur via een aantal acties om kleine en grotere ‘rode aapjes' voor de business arbeidsbemiddeling te ontwikkelen.
Het slotseminarie ‘Vuurwerkt' op 7 december 2007 in Alden Biesen enthousiasmeerde mij om met de methodiek Appreciative Inquiry ‘iets' te doen in de zoektocht naar een nieuwe VDAB-cultuur.
Zo werden 5 en 6 juni 2008 inspiratiedagen ‘Teams bezielen en bewegen' georganiseerd voor de 60 medewerkers en leidinggevenden van de arbeidsbemiddeling VDAB Tongeren. Deze AI-summit werd begeleid door Luc Verheijen en Arno Vansichen. Op deze 2-daagse maakte elk team een eigen teamontwikkelplan om de samenwerking in het team een ‘boost' te geven. Allerlei creatieve acties werden in 2008 met uitlopers in 2009 door medewerkers uit teams uitgewerkt en warm gehouden.

Verder bouwen op succes

Najaar 2008 bewees de jaarlijks terugkerende tevredenheidsmeting bij het personeel dat we op de goede weg waren. Het personeel voelt zich meer gewaardeerd, krijgt kansen om zich te ontwikkelen, wordt betrokken bij het halen van de VDAB-doelen, wordt gestimuleerd tot samenwerking, krijgt inspraak...

In dit kader werd nagedacht over een pilot in functie van het partnerschap VDAB Tongeren in het Lerend Netwerk. Hierbij wilde ik de focus leggen op een actie die de intussen broze, nieuwe VDAB-cultuur - zoals die door medewerker gehonoreerd werd in de personeelstevredenheid najaar 2008 - zou versterken.
Aan het einde van de 4-daagse training ‘Appreciative Inquiry' oktober 2008 vormde zich een groepje met organisaties die een pilot wilden uitwerken rond leiderschap en innovatie. Ron Fry sprak over ‘Leadership that vibrates, generates pioneering for business and society benefit'. Dit paste voor mij prima in het uitwerken van een volgende stap in het cultuurtraject VDAB Tongeren.

Zomer 2007 lanceerde VDAB een nieuwe visie, de VONK-visie. VONK staat voor Vdab Op Nieuwe Koers. Focus op loopbaan, talent en competenties en dit via waarden, coaching en samenwerking partners (3x3). Voor VDAB Tongeren werkten we tijdens het STORM-project gans 2008 aan een nieuwe cultuur. Op deze weg wordt nu verder gewerkt onder de noemer ‘VONK'-cultuur.
Voorjaar 2009 werd een centrale communicatiecampagne VONK opgezet naar alle VDAB-medewerkers aangevuld met regionale, provinciale ondersteunende events. Zo organiseerde VDAB Tongeren op 28 mei 2009 een VONK-dag voor onze medewerkers. In de voormiddag lag de focus op cultuur, in de namiddag op de visie.

Leiderschap

Voor VONK-cultuur organiseerden we een nieuwe AI-summit rond het thema ‘leiderschap'. We vormden een ontwikkelteam met medewerkers uit de 3 teams en enkele leidinggevenden. Deze groep had al een tijdje samengewerkt in de 2-maandelijkse werkgroep ‘cultuur' die sinds 2008 bij VDAB Tongeren gevormd werd.
Wat verwachten medewerkers van hun leidinggevende? De 3 teams tekenden een profiel uit van een ‘ideale teamcoach'. Leidinggevenden gaven ook hun verwachtingen weer over medewerkers. Vanuit deze gegevens koos elk team 2 ‘kwaliteiten' die ze verder concreet maakten en waarmee ze de dag nadien aan de slag zouden gaan.

Effecten

De pilot heeft een nieuwe ‘boost' gegeven in de evolutie naar een nieuwe VDAB-cultuur (intussen VONK-cultuur genoemd, Vdab Op Nieuwe Koers) , wat heel erg nodig bleek voor onze medewerkers.
De gewijzigde economische situatie begin 2009 verhoogde de druk op de medewerkers, de teams : verhoogde instroom werkzoekenden, nieuwe projecten naar specifieke doelgroepen, méér prospecties om jobs te capteren.... Hierdoor verwaterden de broze samenwerkingsverbanden in een team, tussen teams en met partners. Medewerkers trokken zich terug in de ‘eigen taak' en namen de tijd niet meer voor de dialoog met collega's intern of externe partners. We voelden aan dat we afgleden van onze koers naar innovatieve, zelfondernemende teams die flexibel inspelen op de gewijzigde omstandigheden van de arbeidsmarkt.
Het effect van de AI-summit 28 mei vinden we vooral hier. Medewerkers gaan weer in relatie met elkaar om samen antwoorden te zoeken op vragen die de teams bereiken. Teams waar de weekbriefing verwaterde namen een nieuwe start, medewerkers groeperen zich om samen acties uit te voeren...
Een ander effect van de AI-summit is dat ik als coördinator een overzicht heb gekregen van competenties, kwaliteiten die medewerkers belangrijk vinden bij leidinggevenden. Als coach van de leidinggevenden ga ik dit ook meenemen in de ‘luistergesprekken' die in de zomermaanden plaats vinden. De luistergesprekken worden door elke leidinggevende gevoerd met hun medewerkersgroep om aandacht te geven aan medewerkers, hun ambities, hun dromen en verwachtingen, hun welzijn op het werk.
Dit ‘leiderschapsprofiel' zal ik ook bezorgen aan de interne psychologische dienst die toekomstige managers werft voor diverse leidinggevende taken. Het kan input bieden voor toekomstige selectieprocedures, assessment.

Aanstekelijk

Naast de AI-summits ‘Teams bezielen en bewegen' in juni 2008 en ‘Leiderschap' in mei 2009 is het gedachtengoed ook verspreid geraakt breder in de VDAB.
Als partner in het ESF-project 'Ontwikkelen vanuit Talent en Bezieling' heb ik een collega uit de centrale dienst Arbeidsbemiddeling, Martine Bracke en een collega uit het competentiecentrum VDAB limburg, Valère Konings aangesproken in te stappen als deelnemer in het Lerende Netwerk.
Beide collega's werken hun eigen pilots uit en verspreiden op die manier de Appreciative Inquiry binnen de organisatie.
De ervaringen die VDAB Tongeren heeft opgedaan tijdens het STORM-jaar, waar ook met AI werd gewerkt in de summit rond teamwerking, hebben we neergeschreven in een boekje dat in gans de VDAB is verspreid, via het Directieforum. Daaropvolgend heb ik in enkele VDAB regio's uitleg gegeven over STORM en Appreciative Inquiry. Het biedt andere regio's inspiratie om ook initiatieven te ondernemen om te evolueren naar een nieuwe cultuur waar ondersteuning en innovatie noodzakelijke ingrediënten zijn om de nieuwe koers VDAB aan te vatten.
Momenteel onderzoeken we om een AI-summit rond de relatie Centrale Dienst-Regio's in het najaar uit te werken.

Hoe het mij verandert

In de regio VDAB Tongeren is de Appreciative Inquiry niet beperkt gebleven tot een AI-summit. Als coördinator werk ik er aan om in mijn dagelijkse omgang met medewerkers en leidinggevenden AI als een ‘way of being' vorm te geven. Het zoeken naar de juiste vragen, het samenbrengen van mixed groepen om problemen te bespreken, het nemen van initiatief om in dialoog te treden met anderen eerder dan cijfermatige analyses te bestuderen zijn enkele stappen die ik mezelf aanleer om ze later als automatismen in mijn leef- en werkrelaties toe te passen. Ik tracht een voorbeeld te zijn voor mijn naaste collega's, leidinggevenden, zodat zij zich ook deze omgangsvorm eigen maken en toepassen in hun relaties met medewerkers in teams en partners. Zo wordt er in okotober 2009 een AI-summit gepland om de relatie VDAB-consulenten regio Tongeren en stakeholders te versterken.