Home Open Ontmoeting 2009

WORKSHOP 8

SOCIAL CHANGE - AI VERANDERINGSPROCESSEN IN DE MAATSCHAPPELIJKE OMGEVING

Actieleergroep 'Tent vol Talent'

  

Een 15-tal bezoekers lieten zich verleiden tot een kennismaking met vijf diverse en  boeiende oefenprojecten uit de actieleergroep ‘Tent vol Talent'.  Gemeenschappelijk element van de oefenprojecten : AI inzetten als middel om te werken aan ‘sociale verandering'.

 

Onthaal

 We nodigden de bezoekers uit om op een stoel in een kring in het midden van de ruimte plaats te nemen.  Rond de kring stonden vijf tafels. Op en rond de tafels lag een pak beeld- en woordmateriaal uit de 6 oefenprojecten : flaps, foto's,  computerbeelden, teksten uit brochures (eindproducten) .... tot en met energie-gloeilampen.  Het materiaal lag geduldig te wachten om ‘besproken' te worden in verbindende ontmoetingen.

 

Inleiding

In de kring trakteerden we de deelnemers op een korte, krachtige en vooral  inspirerende inleiding over ‘social change'.  Jac de bruyn, bezield deelnemer uit de actieleergroep was hiervoor ongetwijfeld de juiste man op de juiste plaats. Jac bouwt immers al ongeveer zijn hele leven met hart en ziel aan sociale verandering, in diverse contexten.  Lees hier de bezielende hoofdlijnen uit zijn betoog over social change, gisteren en vandaag.....

 

Als we denken aan sociale verandering, dan denken we aan de strijd van de arbeiders-beweging, of nog : aan de ontvoogdingsstrijd binnen de sociaal-culturele verenigingen. Als arbeiders zich destijds organiseerden was dat vanuit een geloof in potenties en capaciteiten

We denken ook aan de burgerinitiatieven die "van onderuit" groeiden op verschillende domeinen, zoals Internationale Solidariteitt, buurt- en opbouwwerk, vormingswerk voor volwassenen, ecologie, bijzondere jeugdzorg enz...
Er ontstonden in de zestiger jaren vele nieuwe initiatieven vanuit vrijwilligers. Denk aan de nieuwe vrijwilligersorganisaties, ngo's en zelfhulpgroepen. De sociale scholen leverden hiervoor een aantal opgeleide mensen om concrete projecten in deze domeinen van de nodige kaders te voorzien. Deze initiatieven van vrijwilligers werden later organisaties en instituten en zijn op de dag van vandaag vaak op zoek naar nieuwe inspiratie en bezieling, want anders dreigen ze doel op zichzelf te worden.   

Aan de basis van deze maatschappelijke dynamiek lagen figuren, met een andere visie op het potentieel van mensen, figuren, met een droom zoals bvb. Cardijn. Als die in de tijd dat jongeren als loonslaven zich hele dagen moesten te pletter werken voor een hongerloon zegde " jullie zijn evenveel waard als de prinses van Laken, dan gaf dat plots een totaal andere kijk en wekte een droom los bij de duizenden die zijn KAJ vervoegden. Of denk aan Limburg eind zestiger jaren met de groepen die Jef Ulburghs op gang bracht met zijn Wereldscholen. Het waren sociale leiders, mensen met een religieuze en maatschappelijke bewogenheid, mensen die revolteerden tegen uitsluiting en achterstelling, mensen die een nieuw perspectief boden, vanuit de kracht die ze zagen in mensen die niet de kansen kregen, die niets te zeggen hadden, laat staan om  als echte actieve burgers te participeren en hun talent te ontplooien en bij te dragen tot  een menselijk bestaan voor iedereen.

Deze "positieve grote verhalen" en de bewegingen die ze deden groeien in het verleden verliezen impact en aanhang vooral bij jonge mensen vandaag en velen stellen zich de vraag "hoe moet dat verder? Wie gaat die fakkel overnemen?".

Vandaag is AI een hedendaagse en aanstekelijke versie van die mobiliserende  stromingen, waarbij tekorten uit het verleden kunnen overstegen worden.  AI wekt nieuw leiderschap, kan grote groepen mensen samen toekomstplannen laten ontwikkelen waarrond verbondenheid ontstaat. AI brengt creativiteit en positieve energie naar boven en doet opnieuw het vuur branden wat sociale voorvechters van weleer bezield heeft en kracht tot positief handelen heeft gegeven. "

 

 

Voorstelling van de 5 oefenprojecten

Na de inleiding trokken we met de bezoekers naar de vijf oefenprojecten. De bezielde projectleiders vatten elk in enkele zinnen de essentie van hun oefenproject voor.

 

Project 1 : AI in het buurt- en opbouwwerk van Stebo vzw. 

Social change roept het beeld van ‘grote veranderingen' op, maar het kan ook op kleinere schaal (niveau buurt). Stebo experimenteerde met AI in twee buurten : Ter Hilst (Hasselt) en Sledderlo (Genk).

 

Project 2 : AI introduceren in het seniorenwerk van Impact vzw 

Impact focuste zich op het werken met AI bij senioren, op individueel niveau en op niveau van organisaties, die werken met senioren.

Project 3 : AI in de opleiding sociaal-cultureel van de Katholieke Hogeschool Kempen (Geel) 

De docente van het KHK focuste zich op het ombouwen van het klassieke projectenmodel (stappenmodel) tot een AI-model binnen de opleiding ‘sociaal-cultureel werk'.

  

Project 4 : AI als middel om de afdeling ‘energie' van Stebo vzw te versterken 

De afdelingscoördinator bracht AI binnen in de (in 2008) opgerichte afdeling op twee manieren : AI als middel om de relatie met de kansengroepen te versterken  en AI als middel om meer te werken vanuit de talenten en mogelijkheden van de medewerkers, zodat een nog betere dienstverlening naar de kansengroepen wordt verzekerd.

 

Project 5 : AI binnenbrengen in het handelen van medewerkers in De Oever vzw 

Vzw de Oever een organisatie in de Bijzondere Jeugdzorg in verandering 

Een organische groei vanuit het verleden over het heden naar de toekomst. 

Appreciative Inquiry geïntegreerd  binnen het kwaliteitswerk van vzw De Oever

 

 

Diepere kennismaking met meerdere oefenprojecten

 

Na de voorstellingsronde, lieten we de bezoekers in de diepte kennis maken met enkele oefenprojecten. Dit gebeurde in twee rondes.  We lieten de keuze hierbij telkens volledig aan hen over.

 

De verslaggever liep in de ruimte rond, van oefenproject naar oefenproject. Ze was getuige van serene, doch dynamische gesprekken.  In de gesprekken maakten de projectleiders vooral de kracht van AI in het kader van sociale veranderingsprocessen duidelijk voor de bezoekers.  Hiervan getuigen de uitspraken, die we hoorden ... .

 

Project 1 : AI in buurt- en opbouwwerk van Stebo vzw

 

  • AI kan ook als methode ingezet worden om buurtcomitées op te starten of te activeren;
  • Een klassieke bevraging brengt niet altijd naar boven wat je te weten wil komen; door te bevragen welke dromen mensen hebben, kom hier wel op uit;
  • AI brengt ook leuke waarden in een groep binnen : humor, geborgenheid, ... ;
  • In het project hebben we de methode ook aangeleerd aan de buurtwerkers via o;a. contextuele vertaling van de methode en via rollenspel (vb. duo-gesprek);
  • In de toekomstbeelden die in de groep naar boven kwamen, brachten we een ‘rangorde' aan, via eenvoudige middelen : de buurtbewoners werden uitgenodigd om aan het idee een waarde te geven via een nep-briefje van 5, 20 of 50 euro (naargelang de belangrijkheid van het toekomstbeeld voor hen);
  • ....

 

 

Project 2 : AI introduceren in het seniorenwerk van Impact vzw

 

  • We zijn met AI aan de slag gegaan binnen het Ouderenparlement (van het Ouderen Overlegkomitee OOK); het werd een positieve en dynamische samenkomst : senioren beschreven hun toekomstdroom;
  • We hebben ook in andere contexten met AI met senioren gewerkt (o.a. binnen seniorenraden). Uit deze ervaring blijkt dat AI ook een methode kan zijn om aan problemen te werken, zeker daar waar mensen samen werken (in relationele contexten); deze aanpak is vooral bij ouderen nieuw en dus eerder wat onwennig;
  • Ook in het dienstencentrum Seniorama te Leuven werd AI ingeschakeld om met een dertigtal seniorenvrijwilligers en het team van beroepskrachten aan de slag te gaan rond het ontwikkelen van een Cel Vrijwilligersbeleid. De bekomen resultaten zijn veelbelovend;
  • Is AI een mogelijk instrument om interculturele en interlevensbeschouwelijke contacten tussen mensen tot stand te brengen. Mensen uit andere culturen of met andere levensovertuigingen ontmoeten kan veel dieper werken als we echte ontmoeting tot stand kunnen brengen en samen kunnen laten dromen over de toekomst die we hier willen maken voor onze buurt, wijk, dorp?
  • Een prachtige uitspraak: de social profit bevruchten met AI zou een nieuwe golf van maatschappelijke dynamiek kunnen bewerken.

Noot : een gedreven bezoekster aan deze workshop was een jonge senior, die in Nederland werkt met de AI methode; ze liet een folder achter van de organisatie waarin ze werkzaam is met deze methode;  het is haar droom om met de AI-methode ook aan de slag te gaan met senioren. Is dit de aanzet tot een transnationale samenwerking met AI in het seniorenwerk en in ontwikkeling van diensten voor zorgverstrekking. AI kan mensen helpen dynamisch om te gaan met planning van hun levensloop en positief ouder worden vanuit een wederzijds verantwoordelijkheid in plaats van passief af te wachten op wat op ons afkomt.

 

 

Project 3 : AI in de opleiding sociaal-cultureel van de Katholieke Hogeschool Kempen (Geel)

 

  • Studenten deden AI-gesprekken in diverse contexten (buurtwerk, bewegingswerk, beleids beïnvloeding, ... ) en ..het blijkt dat het werkt in deze contexten;
  • AI kan ook aanspreken bij zwakkere groepen in de samenleving; wanneer je vertrekt vanuit dromen van mensen, krijg je ze veel gemakkelijker in beweging;
  • AI is belangrijk geworden in de opleiding; de waarde vn de methode bestaat erin dat je samen op weg gaat met mensen (niet meer tegen iets);
  • We merken evenwel een discrepantie met de subsidiërende overheid : voor hen moet alles meetbaar blijven, in regelingen gegoten worden en dit staat soms haaks op het open karakter van de AI-methode;
  • ....

  

Project 4 : AI binnenbrengen in de afdeling ‘energie' van Stebo vzw

 

We noteerden hier geen uitspraken. We waren wel op afstand getuige van een face-to-face gesprek tussen de projectleider en een medewerker van het centrum voor kwaliteitszorg, dat ook een Esf-project heeft lopen waarin AI centraal staat.

 

Project 5 :  AI binnenbrengen in het handelen van medewerkers in De Oever vzw

 

Waarom kiezen we in De Oever voor een waarderende benadering (Appriciative Inquiry)? 

  • In De Oever kiezen we om met de cliënten te werken vanuit het empowerment paradigma. We geloven in de krachten die er bij de cliënten en hun context (nog) aanwezig zijn. We stimuleren hen hier (terug) gebruik van te maken, wij zijn de gids, zij blijven eigenaar en creëren hun (nieuwe) toekomst.
  • Ook een organisatie, team, individuele begeleiders beschikken over krachten, sterke ervaringen, talenten en een netwerk met veel kansen. Zij hebben een sterke wens in zich om verder te ontwikkelen en geloven in verandering. Zij blijven graag eigenaar van hun eigen ontwikkeling en vinden hun motivatie (goesting) in het samen zoeken en hun succeservaringen.
  • We kunnen kiezen om te vertrekken vanuit het onderzoeken wat er mis gaat, wat de tekorten zijn en wat er voor de leidinggevende, de o(e)verheid moet veranderen. Maar net zoals bij de cliënten stellen we vast dat dit weinig enthousiasme en energie losmaakt. Misschien omdat zij er zich geen eigenaar van voelen?
  • We hebben de waarderende benadering (Appriciative Inquiry) leren kennen via een projectgroep die in 2005 in het kader van hun opleiding (CIGO) een organisatieanalyse deden in de Oever. (van oude paden via .. naar nieuwe wegen). Gaandeweg zijn we verschillende veranderingsprocessen en strategische planningen van organisatie en teams op een waarderende wijze gaan benaderen.
  • We hebben deze voor ons ‘organische' keuze gemaakt vanuit het verleden - over het heden - naar de toekomst.

 Belangrijke Sleutelmomenten/AI interventies

 

Het prille begin (loslaten) in 2005
iedereen  (alle personeelsleden van De Oever) in één ruimte

CIGO organisatieanalyse en strategische planning: ‘oude paden, nieuwe wegen' 25 september 2005.

 

Versterken van goede praktijken van coachingsgesprekken 11 mei 2006

Alle medewerkers denken mee over kwaliteitsvol ondersteunen en begeleiden van medewerkers.

Het resultaat wordt geïntegreerd in het kwaliteits(personeels)beleid van De Oever

 

Feestzoekconferentie Dagcentrum De Sluis 25 oktober 2007

 

  • Externe stakeholders mee aan tafel
  • Weerstand van onze eigen mensen
  • Samen vinden we een weg
  • Alle stakeholder in een ruimte: de ouders, de hulpverleners uit de context, de dagcentrumbegeleiders, de verantwoordelijken van de oever
  • Een feest
  • Iedereen praat vanuit zijn/haar stoel mee

 

Het resultaat: een gedeeld toekomstplan met een grote verantwoordelijkheid van het dagcentrum t.a.v. van alle betrokkenen. 

Het versterken van goede praktijken tijdens de intakefase van de hulpverlening 2009. 

Met medewerkers uit elke werkvorm van De Oever wordt nagedacht over het versterken van de intakefase. Vanuit de positieve ervaringen met de intakefase wordt gedroomd over een gewenste toekomst en wordt een draaiboek opgesteld.

 

 

Duo-gesprekken

 

Na de kennismaking met twee oefenprojecten gingen we over naar de duo-gesprekken. Althans, zo hadden we het in de actieleergroep in de voorbereiding ‘geprogrammeerd'. In praktijk zijn ze er wat bij ingeschoten. Ging te tijd weer veel te snel? Of,  waren de gesprekken in de oefenprojecten te boeiend om te onderbreken? Wie zal het zeggen?  Maar, gelukkig : in een AI-context gaat het verhaal van mensen voor op een veel te strakke timing.  We lieten de teugels bijgevolg zonder veel schudgevoel wat losser. 

 

Onze twee voorbereidde AI-vragen waren :

  1. Welke positieve ervaring in je persoonlijk leven/ beroepsleven heef teen link met maatschappelijke verandering ?
  2. Welke sociale verandering(en) wil je nog realiseren in je persoonlijke omgeving of professionele omgeving ?

 

Niet iedereen is dus in duo-gesprek geweest.    Daar waar het wel gebeurde kwam er ook een zeer beknopte neerslag van het antwoord op de tweede vraag op een flap, die we centraal in de ruimte hadden opgesteld.  Die neerslag geven we hier graag mee :

 

  • AI-communicatie in mijn gezin toepassen;
  • AI binnen begeleidingen hanteren;
  • Een bewuste keuze maken vanuit mijn ‘talenten' naar een nieuwe job;
  • (AI inzetten als) een klein steentje, dat lang rimpelt (beeld : concentrische cirkels);
  • Vanuit de AI-benadering een andere kijk op levensloop (hanteren);
  • Mijn loopbaan/ carrière anders invullen, ook na mijn 55ste en ook na de pensionering;
  • AI consequent naar alle zorgbehoeftigen en zorgverstrekkers toepassen in de toekomst;
  • (AI inzetten in de realisatie van een) extreem democratisch ideaal door iedereen op elk niveau de kans te geven op participatie aan het maatschappelijk leven;
  • Bedrijven doen beseffen dat ze het talent en bezieling nu al in huis hebben.

 

Maar het liefste ronden we hier af met een uitspraak van één van de bezoekers, helemaal op het einde van de workshop. Het is een uitspraak met een ‘eureka-gehalte'.  

Een montere dame, die ongetwijfeld al vaak deelnam aan workshops en vooral al heel veel van het leven heeft gezien, liet zich met een oprechte eenvoudige spontaniteit  ontvallen : ‘AI, wat hier gebeurde, dat is het, zo moet dat ... .  Alsof ze wou zeggen : waarom hebben ze dit niet eerder bedacht?  Wij zijn er nu nog meer van overtuigd : de toekomst van AI lijkt verzekerd!

 

 

Verslag,

Ann Engelen